Goblen, delikli bir kanava üzerine renkli ipliklerle küçük ilmekler atılarak bir resmin ya da desenin oluşturulduğu bir el işidir. Uzaktan bakıldığında bir tabloyu andırır; yaklaşınca binlerce küçük ilmeğin yan yana gelerek o resmi oluşturduğu görülür.
Adı nereden geliyor?
"Goblen" adı, Paris'teki ünlü Gobelins atölyesinden gelir. Bu atölye, büyük duvar halıları ve dokuma resimleriyle tanınmıştır. Zamanla bu ad, özellikle bizde, kanava üzerine iğneyle işlenen resimli el işleri için kullanılır olmuştur. Yani bugün evlerimizde gördüğümüz goblen tablolar, dokuma değil iğne işidir.
Hangi malzemeler kullanılır?
- Kanava: Düzenli aralıklarla delikleri olan, sert dokulu bir kumaştır. Desen çoğu zaman kanavanın üzerine basılı ya da çizili olarak gelir.
- İplik: Genellikle yün ya da pamuklu iplikler kullanılır. Renk sayısı arttıkça resim daha canlı ve ayrıntılı görünür.
- Goblen iğnesi: Ucu küt, gözü geniş bir iğnedir. Küt uç, kanavanın ipliklerini bölmeden deliklerden geçmeyi kolaylaştırır.
- Kasnak ya da gergef: Kanavanın gergin durmasını sağlar, ilmeklerin düzgün çıkmasına yardım eder.
Nasıl işlenir?
Gobleni oluşturan en temel ilmek, kanavanın bir deliğinden çıkıp çapraz yöndeki deliğe giren küçük, eğik bir ilmektir. Bu ilmekler hep aynı yönde, sıra sıra atılır ve kanavanın tamamı kapanana kadar devam edilir. Gobleni ayıran özelliklerden biri de budur: desen kadar arka plan da işlenir, geriye boş kanava kalmaz.
İşleme genellikle desenin ayrıntılı bölümlerinden başlar, ardından geniş renk alanlarına ve en son arka plana geçilir. Bir goblenin tamamlanması, büyüklüğüne ve renk sayısına göre günler, hatta aylar sürebilir.
Bitince ne olur?
İşleme bittikten sonra parça, gerekirse hafifçe nemlendirilip düzgün bir zemine gerilerek formuna kavuşturulur. Ardından çerçeveye alınır ya da yastık, pano, çanta gibi bir kullanıma göre dikilir. Çerçeveli bir goblen, doğru korunduğunda uzun yıllar boyunca evin en sıcak köşelerinden biri olarak kalır.
Her ilmek bir sabır, her goblen bir emektir. Aynı desenden yapılan iki goblen bile birbirinin tıpkısı olmaz.